Energie & Welzijn

Waarom blijf ik altijd 'aan' staan?

Ken je dat gevoel?

'Aan' staan. Soms lijkt het alsof je lichaam nooit echt tot rust komt. Je bent moe, maar ontspannen lukt niet.
Je gaat op de bank zitten, maar je hoofd blijft doorgaan.

Zelfs wanneer er niets bijzonders gebeurt, voelt het alsof je altijd alert bent.

Vaak denk je dan, dan je simpelweg beter moet ontspannen of wat meer rust moet nemen.

Maar wat als je lichaam niet meer goed weet hoe ontspanning voelt?

Altijd alert

Ons lichaam is gemaakt om te reageren op spanning. Dat is heel normaal en ook gezond. Het helpt ons alert te zijn op gevaren of situaties die directe aandacht vragen. Wanneer iets gebeurt wat aandacht vraagt, maakt je lichaam zich klaar om te handelen. Je hartslag stijgt, je spieren spannen zich aan en je aandacht wordt scherper.

Dit hoort tijdelijk te zijn. Normaal gesproken zakt die spanning weg wanneer die alertheid niet meer nodig is. Maar soms gebeurt dat niet en blijft het lichaam in spanning en klaar om te handelen.

Dit gebeurt vaak wanneer je zenuwstelsel zo gewend is geraakt aan langdurig alert zijn, dat het die toestand als normaal is gaan ervaren. Je lichaam blijft dan als het ware op de uitkijk staan. Zelfs wanneer er geen directe aanleiding voor is.

Je merkt het aan kleine dingen

Mensen die voortdurend 'aan' staan, herkennen zichzelf vaak niet direct in stress. Soms krijgen ze juist een 'rush' die kan voelen als prettig, voelen alsof ze alles onder controle hebben.

Ze functioneren.
Ze werken.
Ze zorgen.
Ze regelen.

Juist daardoor blijft het 'aan staan' vaak (te) lang onopgemerkt. Toch zijn er signalen die steeds terugkomen. Herken jij bij het lezen er een aantal?

Je voelt je opgejaagd zonder duidelijke reden.
Ontspannen kost moeite.
Je bent snel overprikkeld door geluid, drukte of verwachtingen.
Je bent moe, maar slapen of uitrusten helpt onvoldoende.
Je merkt dat je altijd bezig bent met wat nog moet gebeuren.
Stilzitten voelt onrustig.
Je hebt moeite om echt aanwezig te zijn in het moment.
Je lichaam voelt gespannen, ook als je hoofd denkt dat alles goed gaat.

Geen van deze signalen hoeft op zichzelf staand iets te betekenen voor jou. Maar wanneer meerdere signalen herkenbaar zijn, kan het een uitnodiging zijn om nieuwsgierig te worden naar wat je lichaam probeert te vertellen.

Waarom gebeurt dit?

Iedereen heeft zijn eigen verhaal. Soms ontstaat voortdurende alertheid na een periode van langdurige stress. Ook na ingrijpende gebeurtenissen kan dit gevoel van altijd 'aan' staan ontstaan. Maar soms is er niet één duidelijke oorzaak aan te wijzen.

Wat de aanleiding ook is, je zenuwstelsel probeert eigenlijk maar één ding te doen: jou veilig houden. Alleen gebeurt dit op een manier die jou veel energie kost.

Waarom kan ik dan niet ontspannen als ik eindelijk rust neem?

Je kunt tijd maken voor rust en toch merken dat je lichaam niet vanzelf ontspant. Je zit op de bank, hebt even niets wat moet, maar binnen in jou blijft iets actief. Je gedachten gaan door, spieren blijven gespannen of je merkt dat je aandacht steeds naar iets buiten jezelf wordt getrokken.

Rust nemen en ontspannen zijn namelijk niet precies hetzelfde. Je kunt stoppen met wat je aan het doen bent, terwijl je lichaam nog steeds alert blijft.

Wanneer je langere tijd gewend bent geweest aan spanning of alertheid, schakelt je lichaam niet altijd direct terug zodra de druk wegvalt. Soms merk je juist op een rustig moment pas hoeveel onrust of spanning er nog aanwezig is.

Dat kan verwarrend zijn, want je doet toch precies wat vaak wordt geadviseerd: je rust nemen. Daarom is misschien de eerste stap niet nóg beter proberen ontspannen. Maar is die eerste stap: opmerken wat gebeurt wanneer je tot rust probeert te komen.

Je hoeft niet harder je best te doen

Kunnen opmerken wat er gebeurt als je probeert te ontspannen is lastiger dan je denkt. Juist omdat je lichaam is gewend aan het 'aan' staan.

Vaak proberen mensen de oplossing te vinden door meer hun best te doen.

Beter de agenda plannen.
Meer rustmomenten nemen.
Nog een ademhalingsoefening.
Nog een mindfulness-app.

Hoewel dat helpend kan zijn, ligt de kern vaak ergens anders: die ligt niet niet in het nóg meer doen, maar die ligt in aandacht voor het moment. Wat gebeurt hier? Bewustwording is vaak de eerste stap naar verandering. Dit betekent niet dat alles dan direct anders wordt, maar je stopt wel met vechten tegen iets wat je (nog) niet begrijpt.

Herkennen is het begin

Wanneer je ontdekt dat je lichaam voortdurend alert is, verandert er al iets. Je begint namelijk te beseffen dat je niet lui, gevoelig of zwak bent. Je beseft eindelijk dat je lichaam doet wat het heeft geleerd te doen: ‘aan’ staan.

Vanuit dat besef ontstaat ruimte. Ruimte om stap voor stap opnieuw kennis te maken met rust, herstel en veiligheid. Zonder te forceren, leer je jezelf steeds beter te begrijpen.

Herkenningskaart

Sta ik voortdurend 'aan'?

Misschien herken je jezelf in bepaalde uitspraken of woorden in dit blog. Je bent gewend geraakt aan het voortdurend doorgaan, zodat je niet meer merkt hoeveel energie het jou eigenlijk kost.

De gratis herkenningskaart helpt je om op een rustige manier stil te staan bij signalen die kunnen wijzen op een lichaam dat voortdurend alert is.

Het is geen test, en dus bestaat er geen goed of fout. Het is een uitnodiging om jezelf met meer aandacht en nieuwsgierigheid te ontmoeten, te beginnen met herkenning.

Voor de beste leesbaarheid: bekijk de herkenningskaart op een desktop