Energie & Bewustzijn

Hoe bewust ben jij je van je eigen energie? Sta jij jezelf toe te rusten zonder schuldgevoel? 

 

 

Energie & Bewustzijn

De basis

Ik maak met een gerust hart de aanname, dat een groot deel van onze samenleving zich niet bewust is van zijn of haar eigen energie! Eerlijk gezegd is dat een groot gemis. Want 'bewust' 'zijn' van je eigen energie, betekent dat je de regie over jezelf zoveel mogelijk  in eigen handen kan houden.

Bewustwording en bewustzijn staan aan de basis van iedere verandering, dus wanneer je beter om wilt gaan met je energie, is stap 1: bewust worden van hoe je tot nu toe met jezelf en je eigen energie omgaat. 

Wanneer je bewuster omgaat met jezelf, je eigen lichaam en hoe je jezelf verhoud tot alles om je heen, kun je (leren) aanvoelen waar jouw energie in balans is en stroomt en waar de balans weg is en energie niet goed kan stromen of kan stagneren (tot stilstand komen).  

Dit onderdeel is het startpunt van de complete gids over Energie, Balans & Welzijn: bewust worden van je eigen systeem. 

Zelfregulatie van je systeem

Laten we starten met de gedachte dat zelfregulatie van ons energiesysteem geen speciale vaardigheid is die je kan aanleren. Zelfregulatie een natuurlijk vermogen wat je zelf al bezit en zijn werk doet. Wat je wel kan leren, is hoe regulatie werkt en hoe je dit kan begrijpen en dit zo optimaal mogelijk te gebruiken.

Ontdek hoe je lichaam zich aan verschillende situaties kan aanpassen, leer over de oorzaken van overbelasting en over diverse mogelijkheden voor herstel. Ik sluit af met enkele gratis oefeningen die je helpen om je bewuster te worden van je eigen lichaam, systeem en patronen.

Energie bekeken vanuit meerdere perspectieven

Het begrip energie wordt in uiteenlopende tradities gebruikt, elk met een eigen taal en focus. Wat al deze tradities gemeen hebben, is het uitgangspunt, dat leven en dus energie niet een statisch iets is, maar dat energie georganiseerd is rond beweging, informatie en afstemming.

1. Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM)
In de TCM wordt energie (Qi, Chi) beschreven als een functionele beweging: stijgen, dalen, naar binnen, naar buiten. Disbalans ontstaat wanneer de bewegingen verstoord raken. De energiestroom wordt bemoeilijkt, of helemaal onderbroken. Emoties, leefstijl en omgeving zijn hierin even belangrijk als fysieke factoren.

2. Oosterse levensenergie (Ki, Prana)
Deze zienswijze beschrijft dat de levensenergie (Japan: Ki, India: Prana) wordt gezien energie als een vitale levensstroom die ons lichaam organiseert en daarmee dus alle functies in het lichaam voedt. Plus bewaart het de balans tussen interne en externe invloeden.

Gezondheid wordt in de oosterse filosofie niet gedefinieerd als ‘afwezigheid van ziekte’, maar gezond zijn betekent dat er een vrije en passende doorstroming van energie is. 

3. Westerse benadering (neurofysiologie & regulatie)
In minder oudere, westerse zienswijzen (modellen) spreken we, wanneer we spreken  over energie in ons lichaam over ons autonome zenuwstelsel met hierin stress- en herstelmechanismen en homeostase (interne evenwicht is in balans) en allostase (aanpassingsvermogen bij verandering).

Hoewel de taal bij de zienswijzen duidelijk verschilt, beschrijft ook onze westers model een zelforganiserend systeem dat voortdurend informatie verwerkt en zich aanpast. 

Het Energetisch perspectief (aandacht & bewustzijn). Binnen energetisch werk wordt aandacht zelf gezien als een regulerende factor. Wat waargenomen wordt, verandert de toestand van het systeem. Dit niet door controle, maar door aandacht aanwezigheid en intentie. 

Overeenkomsten tussen de perspectieven

Ondanks hun verschillende oorsprong, delen zienswijzen dus een aantal belangrijke gedachten:

  • het lichaam is intelligent en kan zichzelf constant aanpassen,
  • balans is dynamisch en in beweging, het is geen vaste staat,
  • overbelasting van een systeem leidt tot compensatie,
  • herstel van een systeem vraagt om veiligheid en vertraging.

Emoties en gezondheid

Een bijkomend belangrijk thema is de rol van emoties in dit geheel. Vooral in de TCM en oosterse zienswijzen, benoemt men (in meer of mindere mate) dat emotioneel welzijn en fysieke gezondheid nauw met elkaar verbonden zijn.

Dat betekent dat stress en negatieve emoties bijvoorbeeld herstel kunnen belemmeren en zelfs kunnen leiden tot fysieke klachten. Het integreren van emotionele bewustwording en dit verwerken in (therapeutische) behandelingen waarbij niet alleen de fysieke symptomen worden behandeld, maar ook de onderliggende emotionele aspecten worden aangesproken dragen bij aan wat je noemt: een holistisch herstel.

 

Het lichaam is intelligent en past zich aan

Het lichaam is geen passief systeem , het is een actief, constant lerend geheel. Het lichaam scant voortdurend interne en externe signalen zoals spanning, vermoeidheid, prikkels, en emoties. Op basis van deze signalen maakt het lichaam aanpassingen. Dat maken van die aanpassingen noemen je adaptatie. Adaptatie gebeurt meestal onbewust en je hoeft hier dus niets voor te doen. 

Niet overvragen

Het enige waar jij op moet letten, is dat je jouw systeem niet structureel overvraagt. Dat wil zeggen, dat de hoeveelheid signalen van spanning, of vermoeidheid, prikkels etc. wat aangeboden wordt, niet meer is, dan wat je systeem kan verwerken. 
De intelligentie van dit systeem zit in het vermogen om zichzelf steeds opnieuw af te stemmen op wat nodig is om te overleven en te herstellen. 

Voorbeeld:
Na een drukke periode merk je dat je lichaam sneller moe is. Je gaat eerder gapen, je concentratie daalt, je hebt meer behoefte aan stilte. Dat is geen teken van zwakte van je systeem, maar eigenlijk een heel slim signaal want het systeem verlaagt tijdelijk zijn actieniveau om herstel mogelijk te maken. Wanneer je dit signaal respecteert en dus niet dingen gaat forceren, ontstaat herstel. Wanneer je het signaal negeert en jezelf gaat forceren, dan zal het lichaam andere, sterkere signalen moeten inzetten om jou te laten luisteren.

Overbelasting leidt tot compensatie

Wanneer het systeem voor langere tijd meer krijgt aangeboden dan het kan verwerken, gaat het compenseren. Dat betekent dat het systeem andere wegen gaat zoeken om te blijven functioneren. Compensatie is niet per definitie fout, maar het is een overlevingsstrategie. Het probleem ontstaat wanneer compensatie langdurig nodig blijft, want dan raakt het systeem steeds verder verwijderd van zijn natuurlijke regulatie.

Compensatie kan zich uiten in extra alertheid en het vasthouden van spanning (denk aan gespannen schouders die je niet meer kan loskrijgen).

Blijf je signalen negeren dan gaat compensatie dieper en neemt het 'hoofd' het over.  Dit betekent dat het systeem gaat verdoven of zelfs afsluiten. Het enige wat het systeem dan nog doet, is doorgaan op jouw wilskracht.

Voorbeeld:
Iemand die structureel te weinig rust neemt, kan merken dat hij ‘scherper’ wordt: sneller reageert, minder voelt, meer in het hoofd gaat zitten. Dat lijkt natuurlijk heel functioneel, maar het is eigenlijk een compensatie van jouw systeem. Het systeem verplaatst de regulatie van lichaam naar controle. Op korte termijn werkt dat, op lange termijn put het uit en kan het tot ernstige klachten leiden. 

Herstel vraagt om veiligheid en vertraging

Herstel kan alleen plaatsvinden wanneer het systeem zich veilig genoeg voelt om los te laten. Veiligheid betekent hier niet alleen fysieke veiligheid, maar gaat ook over het  ervaren van emotionele ruimte, afwezigheid van druk en de toestemming om even niets te hoeven.

Vertraging is een belangrijke voorwaarde voor regulatie van jouw systeem. Pas wanneer tempo en prikkels afnemen, kan het lichaam schakelen van actie naar herstel.

Voorbeeld:
Je kunt pas diep ontspannen wanneer je niet meer “iets moet”. Zelfs een ontspanningsoefening kan spanning oproepen als er een gevoel van prestatie in zit. Deze laag mag dus verwijderd worden om tot echte ontspanning te komen. Wanneer je gewoon zit, ademt, en niets hoeft te veranderen, ontstaat veiligheid. Vanuit die veiligheid kan het systeem zelf weer gaan reguleren.

De intelligentie van weerstand 

Wanneer mensen zich verdiepen in energie, regulatie en bewustwording, ontstaat vaak een onverwachte ervaring in de vorm van weerstand. Dit staat los van de wil om te veranderen, het ontstaat omdat het systeem verandering beoordeelt op veiligheid, niet op wenselijkheid.

Het brein is in de basis een voorspellend orgaan. Het probeert voortdurend te herkennen wat bekend is en dat te herhalen. Bekend betekent voor het zenuwstelsel vaak: veilig genoeg. Verandering, zelfs positieve verandering kan onzekerheid geven. Onzekerheid vraagt meer energie en kan door je brein als risico worden geïnterpreteerd. Weerstand is vanuit dat perspectief geen tegenwerking, maar bescherming.

Hoe laat weerstand zich zien?

Weerstand laat zich zelden als een duidelijke 'nee' zien. Het ziet er vaak als uitstelgedrag, of dat je bijvoorbeeld blijft zoeken naar meer informatie. Vaak ga je jouw eigen behoeften minimaliseren of ervaar je onrust wanneer vertraging of rust wordt geoefend. Dit zijn regulatie strategieën van je systeem. Het systeem probeert de huidige balans te behouden, zelfs wanneer die balans belastend voor je is. Stabiliteit krijgt vaak voorrang boven verbetering. Wanneer weerstand niet wordt gezien als probleem maar als signaal, verschuift de relatie.

De rol van aandacht

Binnen energetisch en lichaamsgericht werk wordt aandacht gezien als een regulerende factor. Wat met milde aandacht wordt waargenomen, kan zich aanpassen zonder dat er direct gestuurd hoeft te worden. Weerstand hoeft daarom niet eerst te verdwijnen voordat er geoefend kan worden. De weerstand kan zelfs onderdeel zijn van het proces. Vanuit dat begrip wordt het mogelijk om nieuwe ervaringen toe te laten, langzaam, herhaalbaar en afgestemd op het eigen regulatieprofiel.

Van begrip naar regulatie 

Wil je meer bewust worden van jouw energie? Dan kun je aan de slag met de diverse vragen zoals:

  • Hoe reguleert mijn systeem zichzelf?  
  • Hoe voelen signalen voor mij?
  • Hoe leer ik deze (op tijd) (her)kennen?
  • Hoe doseer ik prikkels?
  • Sta ik mezelf herstelmomenten toe?

Maar voor je start met aandacht en waarnemen,  sta je stil bij welke signalen jouw lichaam geeft bij overbelasting.  Daarbij ga je nadenken over wanneer je merkt dat je ‘over de grens’ gaat en hoe reageer je dan reageert. 

Al deze vragen komen aan bod in het gratis praktische deel van Energie & Bewustzijn. Een laagdrempelige gids waar enkele oefeningen in staan met daarbij ruimte voor reflectie. De gids vraagt om afstemming met jezelf.  Dit doe je aan de hand van zelfobservatie en een uitnodiging tot meer bewustzijn vanuit aandacht en ademhaling. 

 

Misschien ook interessant

Energie Balans en Welzijn (overview alle modules)

Reiki de universele levensenergie

Chakra's jouw energiecentra

Meridianen: energiebanen van het lichaam

Yin en Yang: het dynamisch evenwicht

Aura: het energetisch veld